Η ψυχοθεραπεία στην ηλικία των 70 ετών και άνω αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο φροντίδας της ψυχικής υγείας, που συχνά παραμένει υποτιμημένο. Παρότι η κοινωνία τείνει να συνδέει την ψυχοθεραπεία με νεότερες ηλικίες, η αλήθεια είναι πως η ανάγκη για ψυχική υποστήριξη δεν μειώνεται με το πέρασμα του χρόνου — αντιθέτως, συχνά εντείνεται. Η συγκεκριμένη ηλικιακή φάση συνοδεύεται από σημαντικές αλλαγές: συνταξιοδότηση, απώλειες αγαπημένων προσώπων, μεταβολές στη σωματική υγεία, αλλαγές ρόλων μέσα στην οικογένεια και αυξημένη αίσθηση μοναξιάς.
Όλα αυτά μπορούν να επηρεάσουν βαθιά την ψυχική ισορροπία του ατόμου.
Η ψυχοθεραπεία σε αυτό το ηλικιακό φάσμα της ζωής του ανθρώπου, βοηθά στη διαχείριση του πένθος και της απώλειας, στην επεξεργασία και έκφραση συναισθημάτων που μπορεί να μην εκφράστηκαν για χρόνια, στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης και του άγχους στην προσαρμογή σε σωματικές ασθένειες ή λειτουργικούς περιορισμούς, στην επανανοηματοδότηση της ζωής μετά τη συνταξιοδότηση, στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της αίσθηση ταυτότητας και στη μείωση της μοναξιάς και της κοινωνικής απόσυρσης που δυστυχώς είναι πλέον συχνά φαινόμενα. Πρέπει να τονιστεί πως η θεραπεία στοχεύει στην ενδυνάμωση ήδη υπαρχόντων κοινωνικών σχέσεων ή τη δημιουργία νέων και όχι να υποκαταστήσει τις σχέσεις αυτές και στην επεξεργασία σκέψεων γύρω από τον προσωπικό θάνατο και διαδικασίες που σχετίζονται με αυτόν.
Η ψυχοθεραπεία στην τρίτη ηλικία λαμβάνει υπόψη:
- τον ρυθμό επεξεργασίας και τις γνωστικές δυνατότητες του ατόμου
- τις σωματικές ανάγκες του ατόμου (κούραση, φάρμακα, πόνος)
- το ιστορικό ζωής δεκαετιών, γεμάτο εμπειρίες, επιτυχίες και τραύματα
- την ανάγκη για σεβασμό στην αυτονομία και όχι μία πατερναλιστική στάση
Ο θεραπευτής λειτουργεί περισσότερο ως συνοδοιπόρος σε ένα ταξίδι ανακούφισης και ηρεμίας, παρά ως «ειδικός που ξέρει καλύτερα».
Στην ψυχοθεραπεία αυτής της ηλικιακής ομάδας:
- δίνεται χώρος στην αφήγηση ζωής και στη σύνδεση παρελθόντος–παρόντος
- επεξεργαζόμαστε ανεκπλήρωτες ανάγκες, ενοχές και άλυτα συναισθήματα
- ενισχύουμε την αίσθηση νοήματος, αποδοχής και εσωτερικής γαλήνης
- δουλεύουμε με ρεαλιστικούς στόχους, προσαρμοσμένους στο «εδώ και τώρα»
Η ψυχοθεραπεία στην τρίτη ηλικία δεν είναι πολυτέλεια — είναι πράξη φροντίδας και σεβασμού προς έναν άνθρωπο που έχει διανύσει μια ολόκληρη διαδρομή ζωής. Δεν είναι ποτέ αργά για κατανόηση, συμφιλίωση με το παρελθόν και εσωτερική ανακούφιση. Στόχος δεν είναι να «αλλάξει η ζωή», αλλά να βιωθεί με περισσότερη πληρότητα, αξιοπρέπεια και συναισθηματική ελευθερία.
Συγγραφή άρθρου:
Μαρίνα Βεργοπούλου
Ψυχολόγος – Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια, MSc
Επιμέλεια άρθρου:
Φρόσω Φωτεινάκη
Συμβουλευτική Ψυχολόγος & Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια